Kasaysayan at vulnerabilidad ang kabihasnan at lipunang Pilipino sa Harap ng pananalanta ng balang, 1569-1949 - Orillos, Ma. Florina Yamsuan (Quezon City Department of History, College of Social Sciences and Philosophy, University of the Philippines Diliman, 2010)
Pangunahing layunin ng pananaliksik na ito na pagtuunan ng pansin ang isang suliranin na sa maraming pagkakataon ay nakaapekto nang husto sa kasaysayang agrikultural ng sangkapuluang Pilipinas - ang peryodikong pag-atake at pamiminsala ng mga balang. Malubha ang perwisyo na dulot ng pananalanta ng mga naturang insekto, lalo pa at madalas itiong humantong sa malabis na taggutom bunga ng kasalatan sa suplay ng bigas. Nang lumaon, hindi lamang ang palay ang pinipinsala ng mga balang kung hindi maging ang ilan pang mahahalagang pananim kagaya nang mais, tubo at niyog. Hindi simpleng pagsasalakay ayon sa kronolohikal na pamamaraan ang nais sulatin ng may-akda. Bagkus, tinangka niya na sipatin ang naturang suliranin ng pagsalakay ng balang at ang kasunod na kapinsalaan na dulot nito, sa pamamagitan ng lente ng vulnerabilidad. Nahahati sa anim na bahagi ang pag-aaral: ang kabanata I ay nagsisilbing pangkalahatang introduksyon. Sa kabanata II ay matutunghayan ang maikling pagtatalakay ukol sa biolohiya ng insekto, na may kaukulang pagpapaliwanag ng dalawang estado na pinagdadaanan ng balang, mula sa isang inosente at pangkaraniwang nilalang, tungo sa nandarayuhan at kapagdaka, ay mapamuksang insekto. Masusumpungan sa kabanata III ang pagsasa-konteksto ng balang mula sa iba't ibang lipunan at kabihasnan hanggang sa mai-ugat naman sa katutubo o lokal na pagpapahalaga sa mga ito dito sa kapuluang Pilipinas. Malawak at mahabang kapanahunan o piryod ang sakop ng kabanata IV sapagkat halos tatlong daang taon ang sakop nito; samantalang ang kabanata V ay tatalakay sa lokal na kalagayan sa unang hati ng dantaon 19. Sa dalawang nabanggit na kabanata masusumpungan ang iba't ibang salaysay ukol sa pag-atake ng balang sa mga lalawigan at bayan. Mababasa sa kabanata VI ang konklusyon at rekomendasyon. Sa kabuuan, malinaw na inihayag ang masalimuot na kalagayan at karanasan ng mga mamamayan sa pagharap, pang-angkop, pagtuon at pagtanaw sa hamon ng pesteng balang. Gamit ang lente ng vulnerabilidad sa pagtatasa ng kolektibong karanasan ng mga Pilipino sa paglipol ng balang, mahihinuha na sila ay nasa estadong ganito bunsod ng mga salik-kultural na naka-ugat sa katutubong kabihasnan at kalinangan; ikinundisyon ng lipunang ginagalawan; at lalo pang hinubog/ binigyang-direksyon/ pinalala ng karanasang kolonyal. Ang pagkalantad ng mga Pilipino sa isang biological hazard gaya ng balang na peste sa halaman ay iniluwal ng napakasalimuot ngunit magkaka-kawing na salik na ito. Malaon nang nakahabi sa lipunan ang suliraning ito at hindi simpleng usapin lamang ng pagiging mas lantad sa panganib sapagkat sila ay "nasa maling lugar sa maling panahon"
"Mayo 2010."
Vita.
Thesis (Ph.D History)--University of the Philippines Diliman.
Keywords: Philippines -- History -- 1569-1949.; Philippines -- Civilization; Philippines -- Economic conditions