Sakdal kasaysayang pangkalinangan ng isang kilusang panlipunan, 1930-1938 - Delupio, Marlon S.
Sa unang tatlong dekada (1900-1930) ng pananakop ng Amerikano sa bansa, itinala ang mga kaguluhan at pagtatatag ng ibat ibang kilusang panlipunan na yumanig sa kolonyal na pamunuan ng mga Amerikano sa bansa. May kinalaman ang ilan sa mga kaguluhan sa mga pagkilos ng mga obrero sa Maynila at pagsasagawa ng kilos-protesta ng mga magsasaka sa usaping agraryo sa ibat ibang lalawigan ng bansa. Dahil sa paglala ng sitwasyon, ilang malalaking kilusang panlipunan ang isinilang upang maghangad ng reporma at malakihang pagbabago sa sistema. Ang ilan sa mga nasabing kilusan ay ang Kapisanan Makabola Makasinag (1924-1925); pag-aalsa sa Tayug (1931); Tanggulan (1931) at mga Sakdalista (1934-1935). Mula sa mga nasabing kilusan, pinatotohanan ayon sa mga pag-aaral na unang isinagawa nina Motoe Wada at Milagros Guerrero na ang Sakdal ang pinakamalaki at malawakan sa lahat. Pormal na isinilang ang samahan noong Hunyo 28, 1930 nang itinatag ni Benigno Ramos ang pahayagang Sakdal. Sa ilalim ng pamumuno ni Ramos na nakilala bilang isang magaling na makata at manunulat, mabilis lumago ang samahan at kumalat sa mga lalawigan tulad ng Batangas, Bulacan, Cavite, Laguna, La Union, Pampanga, Pangasinan, Nueva Ecija, Rizal at Tayabas (Quezon). Hinabi ng kilusan sa pamamagitan ng opisyal nitong pahayagan ang dalawang pangunahing layunin: (1) pambansang kasarinlan at (2) katarungang panlipunan. Layunin ng pag-aaral, sa pamamagitan ng pagsusuri sa mga tula, kartun at mga dibuho ng Pahayagan Sakdal, ang muling buhayin ang diwa at saloobin ng mga Sakdalista. Matutunghayan sa bawat iginuhit na kartun at kinathang mga tula ang diwa ng Sakdalismo na naging saligan ng samahan sa loob ng panahon ng kanilang pakikitunggali sa kolonyalismong Amerikano sa bansa.