Salamyaan isang pag-aaral sa talastasang Marikenyo - Petras, Jayson De Guzman (2010)
Ang pag-aaral na ito ay ukol sa salamyaan sa Marikina at kung paano ito naitatampok bilang talastasang Marikenyo tungo sa pag-unawa sa kamalayan, karanasan at kalinangang bayan. Sa pamamagitan nito, nabubuksan ang pagkilala sa Marikina mula sa loob, lagpas sa karaniwang pagtingin dito bilang lugar ng industriya ng sapatos, modelong lungsod at larawan ng turismo. Sa kabuuan, may limang partikular na layunin ang pananaliksik: (1) maipakilala ang salamyaan batay sa kahulugan at pakahulugang ikinakabit dito; (2) matalakay ang kaugnayan ng karanasan ng Marikina bilan bayan sa pagsisimula, pisikal na pagkawala, pananatili at muling pagbubuo ng mga salamyaan; (3) maitampok ang iba't ibang katangian at dinamiko ng kuwentuhan at gawain sa salamyaan sa pamamagitan ng pakikisalamuha sa salamyaan ng Takaw-Mata; (4) maipaliwanag ang mga lumilitaw na halagahan, kaugalian, kagawian at kaalaman sa salamyaan tungo sa pag-unawa ng pananaw-pandaigdig ng mga Marikenyo; at, (5) maimapa ang pakikipag-ugnayang Pilipino bilang kabuuang konteksto ng salamyaan. Upang tugunan ang mga nasabing layunin, binigyang-dulog ang pagsusuri sa salamyaan bilang talastasang Marikenyo sa isang buong larangan, na may lalim, laman at lawak. Nakapaloob sa lalim ang kamalayan na tumutukoy sa bahagi ng kahulugan at pagpapakahulugan sa mga bagay-bagay kaugnay ng salamyaan. Nasa bahagi naman ng laman ang karanasan ng bayan - sa pag-uugnayang tao-kalikasan at tao-sa-tao - na dahilan ng pagsilang at pagbabanyuhay ng tradisyon ng salamyaan. At mula sa pagtugaygay sa kamalayan at karanasang Marikenyo, tinalakay naman ang lawak na tumutukoy sa kabuuang erya ng pagsisiyasat - ang kalinangang nahubog sa Marikina kaugnay ng iba pang mga bayan sa Pilipinas. Sa lahat ng ito, pinatatampok ang talastasan bilang kaakuhan ng bayan at ambag sa pag-aaral sa sangkapilipinuhan. Sa naging pagtalakay, naiangat ang antas ng kamalayan sa salamyaan mula sa pagiging pisikal na istruktura tungo sa pagiging kultural na simbolo ng pakikipag-ugnayang Marikenyo. Kaugnay nito, naiugat ang kamalayan sa salamyaan sa mismong karanasan ng bayan. Sa pamamagitan ng iba't ibang aktor-pangkasaysayan - kalikasan, kolektibong kamalayan at istrukturang panlipunan - nahulma ang danas ng pakikipagkapwa ng mga Marikenyo sa isa't isa. Mula rito, nakita ang kakanyahan ng salamyaan sa pagkilala sa sarili, sa kapwa at sa daigdig tungo sa aksiyon ng pakikibahagi, pagdadamayan at pagpapahalaga. Sa huli, mula sa lokal, binuksan ng pag-aaral ang pagtanaw sa mas malawakang pakikipag-ugnayang Pilipino. Bagama't ang salamyaan ay nakaugat sa Marikina, maaaring makita ang pagkakatulad nito sa iba't ibang mga umpukang nalilikha sa kabuuan ng bansa - isang matibay na indikasyon ng ating mahabang tradisyon ng madalasang pakikipag-ugnayan sa isa't isa.