Ilaya-ilawod ang bayan sa harap ng hamon ng kolonisasyon - Ubaldo, Lars Reymund; Reguindin-Estella, Janet S.; ⁨National Commission on Culture and the Arts (Philippines) (Quezon City Asosasyon ng mga Dalubhasa, may Hilig at Interes sa Kasaysayan (ADHIKA ng Pilipinas) Inc., 2024)
“Mauugat sa mahabang kasaysayan ng Pilipinas ang konsepto ng ilaya at ilawod kung saan nagaganap ang ugnayan ng mga komunidad mula pa sa sinaunang pamayanan. Pangunahing naging ugnayan ng ilaya at ilawod ang pagpapalitan ng produkto ayon sa kabuhayang angkop sa magkaibang sistemang pang-ekolohiya. Ang katangian ng mga pamayanan batay sa heograpikal at ekonomikal na ugnayan ay maaaring suriin upang maunawaan ang kasaysayan ng baybay-dagat at interyor sa pamayanang Pilipino na siyang dinatnan ng mga mananakop. Papaano nga ba binago ng kolonyalismo ang kaayusan ng mga pamayanan dulot ng kanilang pananakop? Anu-ano ang mga salik na nakaapekto sa ugnayang pampulitika, pangkabuhayan, pangkalinangan at pangkapaligiran sa panahong kolonyal? Sinasagot ng mga pananaliksik ang mga nasabing katanungan sa pamamagitan ng paglalatag sa naging kaayusan ng bayan sa hamon ng kolonisasyon.”
Pambungad: Ugnayang Ilaya-Ilawod sa konteksto ng lipunang Pilipino / Janet S. Reguindin-Estella -- Ang golpong unang tinawag na Tagalooc: pagsusuri sa kasaysayan, demograpiya, at etnograpiya ng golpo ng Davao / Bro. Carlito "Karl" M. Gaspar -- Ugnayang Ilaya-Ilawod sa agos ng kasaysayan -- "Ilaya: ang "sentro at duluhan sa geopolitikal na Pilipinas kaugnay sa sistemang pangkailugan sa panahon ng kolonyalismong Espanyol/ Princess Fame I. Pascua -- Ilog bilang espasyo ng tunggalian at pagsasanib ng katutubo at kolonyal na relihiyon / Joan Tara R. Reyes -- Mga katutubong paraan ng pangingisda sa hamon ng kolonisasyon / Bernadette B. dela Rosa -- Ang sistemang pangkailugan at kapaligiran sa konteksto ng kolonisasyon sa Luzon -- Ang ilog Bikol at ang pagkakatatag ng mga kabiserang Pransiskano sa Camarines noong huling hati ng ika-16 na dantaon / Javier Leonardo V. Rugeria -- Pagpapangalan ng mga pook (Toponymy) at arkeyolohiyang pangkasaysayan sa Alta Pampanga, 1593-1898/ Lino L. Dizon -- Ang ilog Cagayan sa mga mapang kolonyal ng mga Espanyol noong mga dantaon 17 at 18 / Analyn B. Muñoz -- Pagsasaayos, paghihimagsik at pagtakas ng mga katutubong pangkat sa misyon ng Ituy tungo sa Timog-Silangang Kordilyera, 1700-1800 / Joao Paulo D. Reginaldo -- Alaminos bilang sentro ng kalakalan sa kanlurang Pangasinan noong ika-19 na dantaon / John Joseph Isaiah R. Orpilla -- Ang Comandancia Politico-Militar ng Amburayan bilang sentrong tagpuan ng mga Ilokano at Kankana-ey / Rowena Q. Bailon -- Kapaligiran, maritimong tanggulan at kristiyanisasyon sa Kabisayaan -- Bantayan at pagkaalipin: ang mga engkwentro ng mga Agustino at Moro sa mga pamayanang baybayin ng Panay / James Mozart R. Amsua -- Flora at fauna: mga ibon sa kapaligirian sa katimugan sa panahong kolonyal / Ferdinand C. Llanes -- Tugon ng Mindanao sa hamon ng kolonisasyon -- Moros, Infieles at Fuertes: pagsulyap sa salungatan sa hilagang MIndanao bilang bantilan sa misyon at ekspedisyong militar sa panahon ng kolonyalismong Espanyol mula ika-17 hanggang ika-18 dantaon / Marjorie S. Almario-Magdadaro, Jay Rome O delos Santos, Jamelyn B. Palattao -- Katibug ug panghitabo: ang pangkasaysayang pagsipat sa armadong ekspedisyon ni Jose Oyanguren sa Ilawod ng Davao noong 1848 / Vicente C. Villan -- Mga pagbaha sa ilog Agusan noong ika-19 siglo at ang naging epekto nito sa kristiyanisasyon at reduccion ng mga Manobo sa Lambak Agusan / Kimberly F. Apatan-Lusay -- Ang ebanghelisasyon ng Distrito de Surigao / Adrian D. Auditor -- Ilihan at Higaunon ng hilagang Mindanao: pook tanggulan at pagtataguyod ng sinaunang bayan / Glarry Jun A. Vedra -- Pakitang turo -- Mga lapit sa pagtuturo ng pagsibol ng bayan sa batayang edukasyon / Ma. Rita Lourdes A. Alfaro -- Tugon sa pananakop: mga pag-aalsa laban sa kolonyalismong Espanyol /Janet S. Reguindin-Estella -- Lagom: ang uganayang ilaya-ilawod bilang isa sa mga tema para sa pag-unawa sa kasaysayang Pilipino / Lars Raymund C. Ubaldo.
Includes bibliographical references.
Text in Filipino.
Keywords: Philippines -- History -- 1812-1898 -- Social aspects; Philippines -- History -- Japanese occupation, 1942-1945 -- Social aspects; Philippines -- History -- Social aspects,.