Saysay-laum kritikal na pag-arok sa Panlipunang Balor ng mga kwentong-bayang daluyan ng kabayanihan at paghihimagsik ni Agustin Sumuroy ng Hilagang Samar - Verano, Jay Neil G.
Ang mga kuwentong-bayan tungkol kay Sumuroy ay hindi lamang tungkol sa obhektibong pagsasalaysay ng kanyang buhay at kabayanihan kundi tumutumbok din sa pagpapakilala sa kanya bilang tao at bayani ayon sa lente at imahinasyon ng mga tagapagsalaysay. Naging sentro ng pananaliksik na ito ang mga kuwentong-bayan tungkol kay Sumuroy bilang batis pangkasaysayan na siyang bubuo ng kanyang salaysay na mahalagang bahagi ng kanyang subli o kabilin sa mga Ibabaonon. Mula sa mga empirikong historikal na batis at gamit ang lente ng tradisyunal na historiograpiya, naging representasyon si Sumuroy ng pagtalikod sa banal na buhay at pagyakap sa karahasan. lkinahon ang imahen ni Sumuroy bilang rebelde, taksil, mapanganib, mamatay-tao, at walang utang na loob. Samantala, ipinahayag naman sa mga susmatanon ang bayan ng Palapag bilang hugpungan ng kabayanihan ng isang indiong tumindig at nag-alsa laban sa mapang-aping polisiyang kolonyal. Naipaliwanag din ng mga naratibo ang mga taong naging sandigan ng kanyang pagkatao lalo na ang kanyang mga magulang at asawa. May mga kuwentong isinalarawan siya bilang higante at may kapangyarihan samantalang may mga salaysay na nagsasabing siya ay ordinaryong tao lamang. Naging detalyado rin ang mga kuwento tungkol sa labanan sa Palapag. Ipinakilala ng mga salaysay ang husay at gating ni Sumuroy sa pakikipaglaban.